سام هايسر كه تلاش فراوانی برای پيشرفت نرم‌افزار سيستم‌های رايانه‌ای انجام داده، تفاوت‌های اساسی دو سيستم ويندوز و لينوكس را بيان كرده است. او می‌گويد: «در سيستم ويندوز حالتی است كه من به آن"Windows Pucker" می‌گويم. هنگامی كه كاربران ويندوز می‌خواهند برنامه پنجم آن را اجرا كنند نگران هستند مبادا سيستم آنها قفل كند.»

   ممكن است اين وضعيت برای شما به وجود نيامده باشد اما برای همه احساس نگرانی شبيه آن در موارد ديگر زندگی روی داده است. رايانه‌ها به خودی خود كامل نيستند و برخی اوقات با مشكل روبرو می‌شوند. مثلا هنگامی كه مشغول كار با رايانه و انجام كارهای پيچيده هستيد ممكن است به طور غير عمدی دكمه‌ای را بزنيد و همين امر سبب بر هم ريختن همه چيز شود. معمولاً افراد در هنگام مواجهه با چنين شرايطی دچار اضطراب می‌شوند. ما اغلب به اين نوع استرس اهميت چندانی نمی‌دهيم و آن را نتيجه برخورد با مشكلات زندگی ماشينی می‌دانيم. اين وضعيت ممكن است در هنگام سفرهای درون شهری و مواجهه با ترافيــك نيــز به وجود آيد.

   اما در زندگی روزمره هم، هميشه با اين مشكل مواجه نيستيم. هايسر می‌گويد: "ما در سيستم لينوكس با چنين مشكلی برخورد نمی‌كنيم." اين موضوع يكی از مزيت‌های سيستم لينوكس نسبت به ويندوز است و بيش‌تر مردم در اين مورد اتفاق نظر دارند. آنها اين موضوع را مزيت سيستم باز نسبت به سيستم‌های پيش می‌دانند و كسانی كه از آن استفاده می‌كنند با ا ضطراب ناشی از قفل شدن سيستم مواجه نمی‌شوند.

   اما اگر لينوكس اين عيب را ندارد چرا بيشتر كاربران رايانه از سيستم ويندوز استفاده می كنند؟ اين سوال ذهن بسياری از متخصصان را به خود مشغول كرده است. به نظر می‌رسد بهترين پاسخ برای سوال بالا از اين قرار باشد؛ استفاده از سيستم لينوكس ضرری ندارد. هنگامی كه كاربران ويندوز با سيستم لينوكس آشنا می‌شوند آن را سيستمی نوين فرض می‌كنند. اما بايد پذيرفت برای كار با آن مجبور هستيد بيش‌تر دستورات را به صورت تايپ به رايانه خود بدهيد. اگر تاكنــون از رايانه استفاده نكرده‌ايد، استفاده از سيستم لينوكس را به شما پيشنهاد نمی‌كنيم.

   تفكر حاكم بر جامعه، برتری ويندوز را تاييد می‌كند. اما تفكر ديگری نيز وجود دارد و برخی معتقدند سيستم لينوكس فقط برای افراد متخصص مفيد است. اخيرا تلاش‌هايی شده تا كاربرد اين سيستم نيز همانند ويندوز راحت و بی دردسر شود و توليدكنندگان اين سيستم نيز برای انجام اين كار دست به كار شده‌اند. دو نمونه جديد به بازار عرضه شده و هر دو نمونه شباهت فراوانی به سيستم‌های مهم‌ترين رقيب آنها يعنی مايكروسافت دارد.

   اين دو شركت ليندوز و لايكوريس نام دارند. هر دو شركت، نوعی از سيستم لينوكس را به فروش می‌رسانند كه نصب و استفاده از آن آسان‌تر و قابل رقابت با سيستم‌های مشابه هستند. آن‌ها تلاش فراوانی دارند تا بتوانند در رقابت با سيستم‌های ديگر، گوی سبقت را بربايند.

   سيستم‌های ليندوز و لايكوريس می‌توانند در رايانه‌های شخصی كارايی بسيار خوبی داشته باشند. كاربرد اين دو سيستم برای كسانی كه از رايانه به منظور ارسال e-mail، گشت و گذار در اينترنت به طور موقت و انجام امور شركت‌های كوچك استفاده می‌كنند كاملا راضی كننده و خوب است زيرا نيازی به پرداخت هزينه اضافی جهت نصب سيستم ويندوز ندارند. به همين دليل مايكل را برتسون - بنيانگذار سيستم ليندوز - معتقد است در آينده شركت مايكروسافت مجبور خواهد شد 25 درصد از هزينه‌های خود را بكاهد تا بتواند در رقابت با ديگران موفق شود و برای اين كار به شركت آنها مراجعه خواهد كرد.  

 آيا كسی باور می‌كند لينوكس در آينده سيستم برتر موجود در رايانه‌ها خواهد شد و يا قدرت رقابت با مايكروسافت را به دست خواهد آورد؟ پاسخ اين سوال در حال حاضر منفی است اما طرفداران سيستم لينوكس اميدوارند در آينده به اين مهم دست يابند. شركت‌های توليد كننده و نصب كننده لينوكس با رقيب بسيار سرسختی مواجه هستند و واقعيت اين است كه آنها می‌توانند فقط برای كسب مقام دوم مبارزه كنند تا بتوانند بخشی از بازار فروش رايانه‌های شخصی و سيستم‌های نرم‌افزاری مربوط به آنها را به خود اختصاص دهند. علت اين امر مشخص است: سيستم ويندوز در آمريكا چيزی بيشتر از نرم‌افزار رايانه‌ها شده است. شركت توليد كننده اين نرم‌افزار با فروش آن شهرتی به دست آورده كه مانند موتورهای درون سوز هيچ كس قدرت رقابت با او را نداشته باشد. آنها اقتصاد و بخش مربوط به رايانه را قبضه كرده‌اند. بخش‌های ديگر مربوط به رايانه، ساختار خود را براساس ويندوز بنا كرده اند و به همين دليل از ميدان بدر كردن و واژگون نمودن اين سيستم بسيار سخت است.

   موضوع نااميد كننده اين است كه لينوكس - برخلاف اپل، رقيب ديگر شركت مايكروسافت _ سيستم خود را بسيار شبيه ويندوز طراحی كرده است. تهيه كنندگان سيستم‌های ليندوز و لايكوريس اعلام كرده‌اند كه سيستم جديدی طراحی نموده‌اند ولی در واقع آن‌ها كار جديدی انجام نداده اند و نرم‌افزار جديدی ارايه نكرده‌اند.

   اما وجود يك رقيب برای ويندوز بسيار خوب است هر چند اين رقيب شباهت زيادی به آن‌ها داشته باشد اين امر سبب خواهد شد شركت مايكروسافت به فكر ارتقا و پيشرفت ويندوز باشد. حال می‌توان گفت رقابت به بازار رايانه‌های شخصی نيز كشيده شده است.

    بزرگ‌ترين مزيت لينوكس در مقايسه با ويندوز قيمت ارزان آن است شايد اين امر سبب پوشيده شدن برخی از ناتوانی‌های اين سيستم شود. اختلاف قيمت اين دو سيستم در شرايطی تقريبا مساوی حدود 200 دلار است و بايد ديد اين اختلاف قيمت چه تاثيری بر بازار فروش و كاربران رايانه دارد. برخی از مردم معتقدند سيستم ويندوز به علت برخی مزايا شايستگی پرداخت اين هزينه بيش‌تر را دارد ولی برخی ديگر معتقدند سيستم لينــــوكس برای كار آن‌ها مناسب است و ارزش اين سيستم بيش از اينهاست.
   قيمت يك رايانه شخصی مجهز به سيستم ليندوز يا لايكوريس درحدود 199 دلار است . اين سيستم دارای پروستوريك گيگا هرتز، ديسك سخت 10 گيگا بايت و بدون مانيتــــور و مـــودم می‌باشد. اين قيمت ارزان‌ترين قيمت ممكن در بازار خرده فروشی است.
   سيستم مشابه بالا و مجهز به ويندوز در حدود 300 دلار ارزش دارد. در نتيجه با خريد سيستم لينــــوكس می‌توان 100 دلار ذخيره كرد. طرفداران لينوكس معتقدند می‌توان با اين 100 دلار نرم‌افزارهای ديگری تهيه و به سيستم خود اضافه نمود.
   به همين دليل هزينه كلی خريد و استفاده از اين سيستم پايين‌تر از سيستم ويندوز است. طرفداران لينوكس معتقدند در صورت استفـــاده از سيستم آن‌ها با احتساب وسايل جانبی در حدود 200 دلار ذخيره می‌شود. البته برای استفاده از سيستم لينوكس و نصب آن بايد مبلغی پرداخته شود. ليندوز و لايكوريس تدابيــر لازم جهــت سرويس‌های مورد نياز را انديشيده‌اند و به راحتی می‌توان نرم‌افزارهای مورد نياز را به اين سيستم‌ها افزود. لايكوريس برای انجام اين كار هزينـــه‌ای دريافت نمی‌كند اما ليندوز سالانه 100 دلار بابت اين سرويس دريافت می‌كند.

   اما با تمام اين توضيحات يافتن و نصب نرم‌افزار بر روی سيستم ويندوز آسان‌تر است. اين موضوع به پخش و موجود بودن نرم‌افزارهای مربوط به ليندوز بستگی دارد اما مساله مهم‌تر اين است كه نرم‌افزارهای موجود در بازار، بيش‌تر برای ويندوز طراحی و ساخته شده‌اند.

   بنيــــانگذار سيستم لايكوريس می‌گويد:"برخی اوقات مردم به ما مراجعه و تقاضا دارند چند برنامه ويندوز را حذف و به جای آن از برنامه‌های نرم‌افزاری ما استفاده كنند. ما هم سعی می‌كنيم به آن‌ها كمك نماييم. مثلا اگــر آن ها از سيستم office xp استفاده می‌كنند به آن‌ها سيستم Productivety pax را پيشنهاد می‌كنيم. اما آن‌ها معمولا از ما درباره چگونگی تهيه و استفاده از اين نرم‌افزار جديد سوال می‌كنند . اين پرسش منطقی است زيرا آن‌ها به راحتی می‌توانند سيستم‌های مربوط به مايكروسافت را در بازار تهيه كنند. اما برای تهيه نرم‌افزارهای سيستم ما، اين نوع سهولت وجود ندارد.

   در اينجا يك سوال اساسی ديگر مطرح می‌شود؛ آيا تفاوت قيمت اين دو سيستم آنقدر هست كه مردم بخواهند برای تهيه نرم‌افزارهای مورد نياز لينوكس وقت صرف كرده و آن را تهيه نمايند . كسانی كه درآمد كافی ندارند به اين پرسش پاسخ مثبت می‌دهند. برخی از توليدكنندگان نرم‌افزاری سيستم لينوكس و وابسته به آن معتقدند آن‌ها نمی‌توانند به اين زودی با مايكروسافت و ويندوز رقابت كنند و از آن ها جلو بيفتند، اما آن‌ها معتقدند قدرت و توانايی اين را دارند كه در برخی موارد كه نرم‌افزارهای محدود مورد نياز است عرض اندام كرده و فروش خوبی كسب كنند. شركت‌های فراوانی هستند كه دامنه فعاليت آنها بسيار اندك است و نيازی به نرم‌افزارهای پيچيده و معروف ندارند. آنها می‌توانند از رايانه‌هايی با نرم‌افزارهای لينوكس و مشابه آن استفاده كنند. آنها برای ارسال e-mail، استفاده از خدمات اينترنت و كارهای اداری از اين سيستم‌ها استفاده می‌كنند و نيازی به خريد سيستم‌های گران قيمت و پيچيده ندارند.

   فروشندگان رايانه‌های شخصی معتقدند تفاوت 100 يا 200 دلار سبب نخواهد شد مردم از سيستم‌های لينوكس استفاده كنند. تعداد كمی از مردم رايانه‌های 400 يا 500 دلاری وينـــدوز را به علت گران تر بودن كنار می‌گذارند. تعداد كسانی كه رايانه ندارند و مشكل آنها مالی است اندك است. امروزه به راحتی می‌توان رايانه‌های 500 دلاری را به شكل اقساط خريداری كرد و به همين دليل مشكل اصلی استفاده يا عدم استفاده از رايانه و سيستم ويندوز، مشكل مالی نيست.

   اما طرفداران لينوكس و ليندوز معتقدند در هر خريد، قيمت، عاملی تعيين كننده است و اين موضوع درباره رايانه هم صادق است. آنها معتقدند هر وقت قيمت كاهش يابد تقاضای خريد بالا می‌رود. در ضمن، اگر كسی بتواند با رايانه‌ای كه 200 دلار ارزان‌تر است كار كرده و تمام نيازهايش را برطرف كند دليلی ندارد رايانه‌ای گران‌تر تهيه كند و اگر يك خط هوايی بليت ارزان و خدمات متعارف ديگر را يك جا ارائه كند همه از آن استفاده خواهند كرد. در مورد رايانه هم اين موضوع صادق است. بسياری از دانش آموزان و دانشجويان، تحصيلات خود را با اســـــــــتفاده از رايانه‌ها و نرم‌افزارهای ارزان به پايان رسانيده اند. اگر قيمت اتومبيل كاهش يابد كسانی كه قبلا قدرت خريد نداشتند يك اتومبيل خريداری خواهند كرد و كسانی كه قبلا اتومبيل داشته اند يكی ديگر می‌خرند.

   شركت‌های ويندوز و لايكوريس نمونه‌هايی از نرم‌افزارهای خود را برای مقايسه با سيستم ويندوز به متخصصان ارائه كردند و ثابت شد آنها نيز كارآيی لازم را دارند. نصب اين سيستم‌ها در حدود 20 دقــــيقه طول می‌كشد و رايانه‌های پنتيوم 2 به راحتی با آن‌ها كار می‌كنند. هر دوی آنها به راحتی به شبكه‌های سراسری و اينترنت متصل می‌شوند.

   چيزی كه همه در وهله اول متوجه می‌شوند تشابه فراوان اين دو سيستم با ويندوز است. آنها نيز از گرافيك برای آسانی كار و نمايش اسامی و كاربردهای نرم‌افزاری استفاده كرده‌اند. صفحه نمايش اين سيستم، در شروع با تصويری از يك چمنزار گشوده می‌شود كه همه با اين گونه تصاوير آشنايی داريم. به جای فايل "My Computer" موجود در سيستم مايكروسافت، سيستم لايكوريس از فايل "My Linux" استفاده كرده است اما ليندوز همان "My Computer" را به كار برده است. فايل "Recycle Bin" در لايكوريس مشابه آن در مايكروسافت است و فقط رنگ آنها با يكديگر اندكی تفاوت دارد. در كل، تشابه ليندوز به سيستم وينــــدوز كم تر از لايكوريس می‌باشد ولی طرز كار هر دو مشابه ويندوز می‌باشد. هر دو سيستم در قسمت پايين سمت چپ از منوی اصلی خود برای شروع كار و نمايش كاربردهای مورد نياز استفاده كرده اند كه اين موضوع نيز شباهت فراوانی به ويندوز دارد.

   هر دو سيستم لايكوريس و ليندوز شباهت فراوان خود با ويندوز را مخفی نكرده‌اند. حتی نام ليندوز بسيار شبيه ويندوز می‌باشد. اندكی پس از عرضه سيستم ليندوز به بازار، شركت مايكروسافت بر عليه آنها شكايت كرد زيرا معتقد بود ممكن است برخی از مشتريان در انتخاب اين دو سيستم دچار اشتباه شوند و به جای ويندوز، سيستم ليندوز را خريداری كنند. قاضی دادگاه نيز خاطرنشان كرد ليندوز با انجام اين كار و تفاوت فقط يك حرف با سيستم مشهور ويندوز، با آتش بازی كرده‌است وی در ادامه گفت كه خود سيستم مايكروسافت نيز در سال 1983 همين كار را انجام داده و از نام يك شركت ديگر سوءاستفاده كرده است.

   در ابتدا شركت ليندوز در نظر داشته نرم‌افزار خود را شبيه ويندوز طراحی و بيش تر كاربردهای آن را در سيستم خود پياده كند. هنگامی كه در سال 2001 سيستم ليندوز طراحی شد آنها فكر می‌كردند در عرض 2 سال موفق به ارائه تمام خدمات ويندوز خواهند شد.  

 مديرعامل و بنيانگذار سايت MP3.com -رابرتسون- سابقه رقابت و مبارزه با شركت‌های بزرگ را داشته و گفته‌های او در سيستم ليندوز جدی گرفته شدند. اما پس از گذشت چند ماه و مشخص شدن مشكلات مربوط به پياده كردن خدمات نرم‌افزاری ويندوز در سيستم ليندوز و همچنين شكايت مايكروسافت از آنها، شركت ليندوز وجود رقابت و هم‌چشمی با ويندوز را رد كرد.

   لايكوريس نيز هرگز اعلام نكرد سعی دارد از سيستم نرم‌افزاری ويندوز تقليد كند اما آنها نيز به كپـــی كردن روش‌های ويندوز پرداختند. آنها ساختمان مركزی خود را در واشنگتن و نزديك ساختمان مايكروسافت داير كردند. بنيانگذار اين شركت -ژوزف چيك- يك سال و نيم در شركت مايكروسافت كار كرده بود. او تجارب فراوانی از كار در آن شركت به دست آورد و به اين موضوع اعتراف می‌كنـــــد و می‌گويد: روش‌های تهيه نرم‌افزار را در مايكروسافت ياد گرفتم اما مدلی كه تهيه كرده ام مدل اصلاح شده ويندوز است. من از چيزهايی كه در مايكروسافت ياد گرفتم استفاده كرده و سيستم ليندوز را طراحی كرده‌ام.

   شركت مايكروسافت همواره به خاطر بی اهميت قلمـــــداد كردن پديده‌های توليد شده به وسيله رقبای ديگر مورد انتقاد قرار می‌گرفت. اين شركت بارها از ايده شركت‌های رقيب استفاده كرده و با استفاده از اين روش‌ها -چه به شكل قانونی و چه به شكل غيرقانوني- سيستم خود را ارتقا داده بود. از اين ايده‌ها در شبكه و در بخش‌هايی چون Word، Excel، Recycle Bin و جاهای ديگر استفاده شده است.

   به همين دليل می‌توان گفت لينوكس همان كاری را كرده كه شركت مايكروسافت در گذشته انجام داده است. به عبارت ديگر آنها به ويندوز ضربــــه نزده‌اند بلكه روش آنها را تكرار كرده‌اند.

   مديران شركت لينوكس معتقدند انگيزه آنها از توليد سيستمی شبيه ويندوز، مقابله و شكستن بازار نبوده است. آنها می‌خواستند نرم‌افزاری توليد كنند كه از ويندوز راحت‌تر باشد. با اين روش، مردم به راحتی می‌توانستند به مقايسه اين دو سيستم بپردازند. آنها سيستم خود را چون پلی می‌‌دانستند كه بين ويندوز و سيستم قديمی لينوكس ساخته شده است.

   برای برخی از مردم، انحصاری بودن صنعت رايانه در يك شركت اهميت چندانی ندارد اما به هر حال اين موضوع برای برخی ديگر از مردم اهميت دارد. احتمال دارد افراد زيادی باشند كه به استفاده از لينوكس علاقه‌مند نباشند اما حتما در ميان دوستان آنها افراد طرفدار نرم‌افزارهای لينوكس نيز وجود دارد. اگر مردم از سيستم رايانه‌ای لينوكس استفاده كنند و اين سيستم نيازهای آنها را برطرف نمايد متوجه خواهند شد ويندوز هم بی‌رقيب نيست.

   در اينجا ســــوال مهمی مطرح می‌شود: اگر سيستم لينوكس كاملا شبيه ويندوز است چه ضرورتی دارد مردم سيستم ويندوز خود را تعويض و سيستم لينوكس را جايگزين آن كنند؟ اگر هدف از انجام اين كار جلوگيری از انحصار فروش يك كالا در دست يك شركت است نمی‌تـــوان آن را دليل قانع كننده ای قلمداد كرد.

   البته وجود رقيب برای شركت مايكروسافت بسيار خوب است و افراد زيادی نيز سيستم لينوكس را خريداری خواهند كرد. سيستم لينوكس مزايايی دارد و همين امر سبب خواهد شد برخی از مشتريان اين نرم‌افزار را تهيه كنند. اما اگر آنها اين نرم‌افزار را انتخاب كنند به احتمال فراوان در آينده نيز دوباره آن را انتخاب خواهند كرد و رغبتی به خريد ويندوز نخواهند داشت.

   به نظر می‌رسد شركت مايكروسافت نيز وارد عمل شده و خود را برای پاسخگويی به اين رقابت آماده كرده است. آنها اعلام كرده‌اند از ظهور رقيبی سرسخت به نام لينوكس آگاهی كامل دارند و می‌خواهند سيستم خود را پيشرفته‌تر كنند.

   متخصصان امر معتقدند ويندوز نسبت به اين تهديد عكس العمل نشان داده و ظهور سيستم XP نشانه اين عكس‌العمل است. كسانی كه در شركت مايكروسافت كار می‌كنند از وجود يك رقيب سرسخت صحبت نمی‌كنند ولی افزايش تلاش آنها بيانگر درك موقعيت موجود است. اگر ويندوز در بازار جهانی بی رقيب بود كارمندان آن نيازی به افزايش تلاش و فعاليت خود احساس نمی‌كردند. رقابت برای همه خوب است. برای مايكروسافت، برای مشتريان و حتی برای رقيب ديگر مايكروسافت يعنی شركت اپل.

   در شركت مايكروسافت هر كارمند ارشد در هنگام بازنشستگی يا ترك شركت يادداشتی برای ديگـــــــران می‌نويسد. هنگامی كه در ماه فوريه، ديويد استوتز -از پرسنل قديمي- بازنشسته می‌شد پيام زير را به دوستان خود فرستاد: زمان از حركت بــــــاز نمی‌ايستد. مايكروسافت بايد زنده بماند و با توسعه دادن فعاليت‌های خود به پيشرفت و ترقی ادامه دهد. استوتز معتقد است: در برخی موارد وجود جنس ارزان، اهميت فراوانی دارد. برخی از كشورها درآمد سرشاری ندارند و تعداد اين كشورها كم نيست. در اين كشورها نيازی به سيستم پيچيده ويندوز يا ويندوز مجهز شده به سيستم Office نيست. شركت مايكروسافت نيز به اين موضوع واقف است.

   بهترين مزيت ظهور لينوكس اين است كه مايكروسافت به وجود رقبـــا و نرم‌افزارهای پيشرفته آنها واقف شده است. مايكروسافت هرگز تصور نمی‌كرد رقيبی جدی داشته باشد زيرا تمام رقبای پيشين قدرت مقابله جدی با اين شركت را نداشتند. اما اينك شركت مايكروسافت رقبای خود را جدی گرفته است.

منبع: روزنامه آسيا - 18 فروردين 1382