نويسنده: جك والنتی
ترجمه: رضا اسفند زنوزی

باوركردن اين موضوع كه صنايع مربوط به كپی‌رايت در حدود 5 درصد درآمد اقتصادی آمريكا را تشكيل می‌دهد، بسيار سخت است. درآمد حاصله از اين راه بيش از درآمد بين‌المللی صنايع اتومبيـــل سازی و قطعات مربوط به آن، صنايع هواپيماسازی و بيش از درآمد حاصله از كشاورزی است. اشتغال‌زايی اين پديده نوين، سه برابر روش‌های اقتصادی مطرح شده در بالاست. صنعت فيلم سازی آمريكا با تمامی كشورهای جهان دادوستد دارد. در آمريكا هيچ صنعت ديگری وجود ندارد كه دامنه و وسعت فعاليت آن با تمامی كشورهای جهان مرتبط باشد. اهميت اين موضوع هنگامی آشكارتر می‌شود كه بدانيم دولت آمريكا از كسری معاملات با كشورهای ديگر جهان، در حدود 400 ميليارد دلار متضرر شده است.

   صنعت فيلمسازی آمريكا شهرتی جهانی دارد و موفق شده برای هر عقيده، فرهنگ و كشور مفيد واقع شود، همين امر سبب به وجود آمدن دزدی آثار هنری شده است: دزدی آثار آنالوگ و ديجيتال.
   نوارهای ويديويی كه اكنون بيشتر مردم جهان از آن استفاده كرده و لذت می‌برند از نوع آنالوگ هستند. خسارت جهانی حاصله از دزدی آثار ويديويی در آمريكا رقمی بيش از 3 ميليارد دلار در سال است. البته اين رقم تقريبی و بسيار ساده لوحانه است.

   مبارزه با دزدی آثار هنری آنالوگ، همواره وجود داشته و اكنون نيز در حال گسترش است. ممانعت از گسترش و دامنگيرشدن اين نوع دزدی هنری امری مهم به شمار می آيد، زيرا در غير اين صورت ميزان آن افزايش بسيار چشمگيری خواهد يافت.
   اما دزدی آثار هنری ديجيتال برای تهيه كنندگان فيلم نتايج بسيار مخـــرب تری برجای می گذارد. دزدی آثار هنری ديجيتال می تواند سبب تخريب آينده صنعت فيلمسازی آمريكا شود. مقايسه صنعت فيلمسازی ديجيتال با صنعت فيلمسازی آنالوگ همانند مقايسه آذرخش با كرم شب تاب است.
   در دزدی آثار هنری آنالوگ، سارق بايد مجهز به ده ها و شايد صدها دستگاه از جمله ضبط ويديويی باشد زيرا پس از كپی كردن آثار آنالوگ به تعداد زياد، كيفيـت فيلم ويديويی بسيــار پاييــن می آيد.
   اما در سيستم ديجيتال چنين اتفاقی روی نمی دهد. اگر از يك اثر ديجيتال هزار مرتبه هم كپی گرفته شود، كيفيت آن پايين نخواهد آمد و نسخه كپی شده هزارم همانند نسخه اصلی خواهد بود. نسخه كپی شده نيز هرگز از بين نمی رود. فيلم های CD و DVD به علت دارابودن اين مزيـــت، ارزش های فراوانی دارند. اما همين مزيت فيلم های ديجيتال سبب بروز نگرانی فيلم سازان شده است زيرا آثار كپی شده غيرقانونی دارای همان كيفيت عالی آثار اصلی هستند.

   با پيشرفت روزافزون فناوری، امروزه می توان با استفاده از موس و رايانه در عرض چند ثانيه يك فيلم كامل ديجيتال را با سرعت نور (186000 مايل در ثانيه يا 300000 متر در ثانيه) به تمام دنيا ارسال كرد. همين موضوع سبب نگرانی و تشويش فراوان جامعه فيلمسازی آمريكا شده است.

   تـا چنـدی پيـش، فيلــم‌ها از دزدی‌های بی‌پايان در امان بودند زيرا همان طور كه گفته شد كپی كردن آثار آنالوگ سبب پايين آمدن كيفيت فيلم می شود. اما اين موضوع در مورد نوارهای موسيقی صدق نمی كند. در اينترنت، دزدی آثار موسيقی نيز وجود دارد.
   آثار سينمايی به علت داشتن تصوير و حركت خصيصه های ويژه ای در رايانه و اينترنت دارند. با استفاده از مودم رايانــه های 56K كنوني، زمانی در حدود 12 تا 24 ساعت لازم است تا فيلمی 2 ساعته را در رايانه ذخيره نمود. اما فضای لازم برای ذخيره يك فيلم در ديسك سخت يك رايانه به اندازه فضای لازم برای 150 ترانه و شايد بيش تر از آن است زيرا هر ترانه در حدود 3 يا 4 دقيقه است.

   مانعی كه سبب جلوگيری از گسترش دزدی آثار هنری ديجيتال شده، اين است كه رايانه های خانگی و شخصی برای اين كار مناسب نيستند. اما با استفاده از لوازم پيشرفته می توان هر فيلم 2 ساعته را در عرض 20 تا 40 دقيقه ضبط و ذخيره كرد.
   البته در آينده با استفاده از فنــــاوری های موجود، اين كار در عرض 45 ثانيه عملی خواهد شد. در حال حاضر حدود 9/5 ميليون رايانه آمريكايی توانايی انجام اين كار را دارند. اما با رشد و پيشرفت فناوري، اين آمار تغيير خواهد كرد و بر تعداد رايانه های با سرعت بالاتر و پيشرفته تر افزوده خواهد شد. در آينده نزديك، تمام رايانه های شخصی نيز توانايی انجام اين كار را خواهند داشت. به همين دليل ترس و وحشت فيلمسازان و تهيه كنندگان آثار هنری از گسترش فناوری های رايانه ای قابل درك است.

   خطر ديگری كه جامعه هنری را تهديد می‌كند، دزدی ديسك‌های اپتيكال است. اين كلاهبرداری و دزدی جديد برای نخستين بار در چين و در مورد ديسك های ويديويی (VCD) روی داد كه فناوری آنها شباهت فراوانی به DVD دارد. البته كيفيت VCD در مقايسه با DVD پايين تر است اما هزينه تهيه مجدد و كپی كردن از آن بسيار كــم تر است و به ماشين آلات معدودی نياز دارد. در پاسخ به اعتراضات جهاني، چين به مقابله با اين پديده پرداخت. البته هنوز خريد و فروش آثار هنری به شكل دستفروشی در چين رواج و مذاكرات با دولت چين برای مبارزه با اين پديده ادامه دارد.

   در قاره های ديگر و مخصوصا آسيا، دزدی های حرفه ای به دزدی آثار هنري، تهيه مجدد آنها با كيفيت عالی به شكل ديجيتال و تكثير آنها مشغول هستند. در سال 2001، عاملان جلوگيری از اين پديده موفق شدند 74 مركز تهيه و توزيع غيرقانونی آثار هنری را در چين، هنـــگ كنگ، اندونزي، مالــزي، فيليپين، تايوان و تايلند شناسايی كنند. اين مراكز به كپی كردن آثار هنری به شكل VCD و DVD مشغول بودند. مردم نيز در اين مبارزه با سازمان های دولتی همكاری كردند. در برخی از اين موارد، افراد سودجو دستگير شدند و دستگاه های آنها توقيف و مصادره شد. در برخی كشورها نيز، نظارت شديدی بر اين امر صـورت گرفتــه ولــی هنوز هم راه های غيرقانونی فراوانی برای كپی كردن آثار هنری وجود دارد و مشكل پابرجاست.

   اخيرا با تلاش FBI، كارخانه ای در نيوجرسی كشف شد كه به شكل غيرقانونی به تكثير فيلم های DVD مشغول بود. اين نخستين باری بود كه يك مركز غيرقانونی تهيه و توزيع آثار DVD در آمريكا كشف و منهدم شد. اما بايد پذيرفت اين آخرين مورد نيست.
   شركت ويانت كه در بوستون فعاليت می كند و يك مركز مشاوره است پيــش بيــنی كـــرده كه هر روز بيـش از 350000 فيلم از اينتــرنت گرفتـه می شود.

جبهه اول: حمايت از قانون كپی‌رايت در دادگاه‌ها

   اجرای قانون كپی‌رايت بايد همچنان با قوت ادامه يابد. زيرا در غيــراين صورت تمامی آثار هنری ارزشمند با مشكل جدی روبه رو خواهند شد. مبارزه قاطع با سايت هايی كه به دزدی آثار هنری مشغول هستند، همچنان ادامه دارد.
   قانون كپی رايت ديجيتال (DMCA) به منظور جلوگيری از انتشار و تكثير DVD به تصويب رسيد.

   سايت هايی از قبيل RacordTV, Icrava, scour شناسايی شدند كه همگی به كارهای غيرقانونی در زمينه توليد فيلم اشتغال داشتند. سايت icrava برنامه های تلويزيون آمريكا و كانادا را به شكل غيـــرقانونی به تمام دنيــا ارسال و آگهی های خود را در ميان اين برنامه ها پخش می كرد.
   سايت icrava با حكم دادگاه تعطيل شد اما شبكه های مشابه فراوانی هستند كه هنوز هم مشغول فعاليت هستند. سايت های scour و RecourdTV نيز فعاليت خود را متوقف كرده اند. اما امروزه، سايت های جديد ديگری از قبيل Morpheus، KazaA و Grokster ظهور كرده اند.
   در هنگام ظهور سايت های جديد كه به انجام امور غيرقانونی در ارتباط با فيلم مشغول هستند بهترين روش اين است كه آنها را به دادگاه های مربوطه معرفی كرد. حمايت قاطع از سازمان های اجرايی همانند FBI ، وزارت دادگستري، اداره گمرك، سرويس اطلاعاتی سری و ديگر سازمان های مربوطه برای انجام امور محوله سبب جلوگيری از رواج اين دزدی ها خواهد شد.

   تلاش های ديگری نيز در اين زمينه صورت گرفته است از جمله سيستم جست وجوی Ranger راه اندازی شده تا از كپی كردن فيلم ها به شكل غيرقانونی جلوگيری شود. هنگامی كه سيستم Ranger يك سايت غيرقانونی را شناسايی كند، پيامی مبنی بر جلوگيری از اين كار به شبكه اصلی يا فرستنده اصلی آن فيلم در اينترنت ارسال می شود تا آنها از اين كار غيرقانونی به وسيله مشتريان خود آگاه شوند. در سال 2001، در حدود 54000 پيام به 1680 سايت ارسال شد تا از دزدی آثار آنها به وسيله ديگران مطلع شوند.
   مبارزه با اين سايت ها كاری بسيار دشوار است زيرا هميشه فيلم های جديد در حال اكران هستند و خطر سرقت هنری آنها وجود دارد. دانش آموزان و دانشجويان مشغول تحصيل نيز كه در مدارس و دانشگاه ها به رايانه های پيشرفته دسترسی دارند می توانند بدون پرداخت هزينه از امكانات رايانه ای استفاده كنند.
   فيلم های قديمی نيز در اين سايــت ها اكران می شوند اما فيلم های جديدی كه بعضی از آنها در حال اكران هستند در اين شبكه های غيرقانونی تكثير می شوند كه می توان از فيلم هايی چون عصر يخ، راكي، هری پاتر، ارباب حلقه ها، ذهن زيبا، اتاق وحشت، شركت هيولاها، ما سرباز بوديم و سگ های برفی نام برد.

   چند ماه پيش مشخص شد يكی از دانشگاه های بسيـار معتبر آمريكا بــه جرم استفاده فراوان دانشجويان از سيستم های رايانه ای و استفاده از يك سرور به نام Ghutella محكوم شده است. دانشجويان اين دانشگاه فيلم هايی را كه از شبكه پخش می شد برای خود ضبط و از آن استفاده می كردند. دانشگاه فوق پس از آگاهی از اين موضوع، با آن برخورد و از آن جلوگيری كرد.
   پس از ارسال نامه ای سرزنش آميز به رئيس دانشگاه فوق نسبت به اين اقدام غيراخلاقی در محيط آزاد دانشگاه، سرور فوق فورا قطع شد تا چهره آن دانشگاه خدشه‌دار نشود.
   اما اين اخبارهای خوشحال كننده، اندك هستند. اخيرا اخباری منتشر شده كه براساس آن يكی ديگر از دانشگاه های معتبر مجهز به 9000 رايانه نيز اقدام به عملی غيرقانونی و مشابه كرده است. اخبار رسيده حاكی از آن است كه در دانشگاه های ديگر هم اين عمل غيرقانونی صورت می گيرد.
   البته منظور اين نيست اين كار خلاف فقط در دانشگاه ها روی می دهد. تحقيقات حاصله به وسيله اداره دادگستری و اداره گمرك درباره هكر Drink-or-Die بيانگر آن است كه شركت های معتبر نيز به اين كار اقدام كرده اند. اخيرا يك شركت مشاوره كه به انجام اقدامات غيرقانونی در زمينه نوارهای موسيقی Mp3 اقدام می كرد نيز شناسايی شده است. اين موارد بيانگر آن است كه مشكل فوق هنوز هم لاينحل باقی مانده است.

   عاملی كه سبب پيچيده ترشدن اين مشكل می شود بُعد بين المللی آن است. چند ماه پيش در تايوان سايت جديدی به نام movies88.com وارد عمل شد كه به نمايش فيلم های ويديويی و بدون كسب مجوز اقدام و برای هـر فيلم فقط يك دلار هزينه دريافـت می كرد. آنها اصرار داشتند برای اين كار خود از دولت تايوان مجوز كپی كردن آثار هنری را دريافت كرده اند.
   البته آنها هيچ مجوزی نداشتند و با همكاری دولت تايوان از فعاليت آنها جلوگيری شد. اين مثال بيانگر مشكلات مشابه در زمينه فعاليت های مربوط به اينترنت در كشورهای مختلف است.

   همه روزه سايت های غيرقانونی همچون movies88.com در جاهای مختلف دنيا افتتاح شده و شروع به فعاليت می كنند.

   در كشورهايــی كه از قانـــــون كپی رايت آمريكا تبعيت نمی كنند هيچ تضمينی برای جلوگيری از اين نوع دزدی وجود ندارد. به همين دليل، كار سازمان هايی چون USTR در حمايت و اجرای قانون كپی رايت در كشورهای مختلف جهان بسيار حساس و سنگين اسـت. اين مساله مهم و چند بعدي، به راه حل اساسی نياز دارد.

جبهه دوم: علاج قانونی برای جلوگيری از دزدی آثار هنری ديجيتال

   تهيه كنندگان و موسسه های پخش فيلم اميد دارند روش مناسب ارسال آثار خود از طريق اينترنت را به دست آورند. آنها اميدوارند بتوانند با دريافت هزينه ای قابل قبول و مناسب، آثار خود را به موسسات پخش فيلم ارسال نمايند. اين موسسات پخش نيــــز منافع فراوانی از اين راه به دست می آورند.

   استوديوهای فيلم نيز منافع فراوانی در پخش فيلم ها از طريق سايت های اينترنت به دست می آورند، زيرا هزينه تهيه فيلم‌ها بسيار زياد و خيره كننده شده است. در سال 2001 ميانگين تهيه و اكران هر فيلم در استوديوها رقمی بالغ بر 79 ميليون دلار بوده است!
   فقط 20 درصد از فيلم ها موفق شدند تمامی مخارج تهيه و توليد خود را از طريق اكران در سينماها جبران نمايند. همه فيلم ها بايد مراحل مختلفی از قبيل نمايش در هواپيماها، ويدئوهای خانگي، ماهواره ها و سيستم های كابلی نمايش، تلويزيون و اكران بين المللی را پشت سر بگذارند تا بتوانند هزينه های سنگين تهيه و توليد را جبران و برای تهيه كنندگان منافع مالی به همراه داشته باشند.
   اعضای سازمان تهيه فيلم تلاش فراوانی دارند تا بتوانند فيلم های موجود را در شبكه جهانی برای مشتريان خود ارسال كنند. آنها با وجود مخاطرات فراوان و عدم تضمين دزدی آثارشان به فعاليت ادامه می دهند.
   اين كار موسسات تهيه و توزيع فيلم دو علت دارد. آنها اميدوارند آثارشان با استفاده از سيستم DVD موفقيت جهانی كسب كند زيرا اين سيستم به سرعت در حال گسترش است. علت ديگر اين است كه 99 درصد مردم آمريكا هكر نيستند. اكثر مردم آمريكا از ميان تماشای فيلم به طريق قانونی و يا به شكل دزدی هنري، گزينه اول را انتخاب می كنند. وظيفه همه سازمان ها اين است كه جريان قانون گرايی را در آمريكا و جهان كنونی تثبيت كنند و مردم را به استفاده قانونی از حق خود واقف نمايند.

جبهه سوم: حمايت از فيلم و فيلم‌سازي

   برای حمايت از آثار هنری و جلوگيری از دزدی آنها، راه حل های فراوانی پيشنهاد شده است. يكی از اين راه ها ايجاد شبكه جهانی خبررسانی است تا از انتشار غيرقانونی اين آثار جلوگيری به عمل آيد. در ضمن اين شبكه جهانی می تواند هنگام تبديل آثار آنالوگ به ديجيتال يا برعكس تبديل آثارديجيتال به آنالوگ نيز فعال باشد تا از دزدی آثار هنری كاسته شود.
   نيل به اين اهداف اساسی زمينه ادامه حيات آثار هنــــری ديجيتال را فراهم می كند و می توان به ادامه همكاری با سازمان های مربوط اميدوار بود و وظيفه سازمان هايی چون كميته قضايی و تجارت اين است كه در اين زمينه فعاليت و موجبات موفقيت آن را فراهم كنند.

آينده اينترنت به عنوان يك سيستم نوين ارسال اطلاعات

   سوال اساسی مطرح شده در اين مرحل از قرار زير است: وظيفه كميته قضايی و تجارت در حمايت از بزرگ ترين تجارت صادراتی آمريكا و توسعه بيش تر آن به شكل قانونی و همچنين دفـــــاع از حقوق مصرف كنندگان چيست؟
   پاسخ اين سوال از اين قرار است: وظيفه اين سازمان در رسيدگی به جبهه اول و دوم، يعنی حمــــايت از قانون كپی رايت و يافتن راه حل برای جلوگيری از دزدی آثار هنری بسيار سنگين و تعيين كننده است. وظيفه اين كميته در جبهه اول واضح و روشن است. اجرای صحيح و حمايت از قانون كپی رايت بسيار مهم است. حمايت سازمان های مركــــزی و اجرای مجازات های موجود در داخل و خارج از آمريكا و همكاری با سازمان های مشابه در كشورهای ديگر بخش مهمی از اجرای قــــانون كپی رايت را تشكيل می دهند.

   اجرای صحيح قانون كپی رايت تاثير فراوانی در موفقيت جبهه دوم و حمايت از آن دارد و چاره اساسی برای جلوگيری از دزدی آثار هنری است. علت اين امر روشن است. هيچ فعاليت قانونی نمی تواند در محيطی لجام گسيخته و عاری از قانون عملی شود. همان طور كه درآمدهای بی ارزش سبب از بين رفتن ارزش درآمد خوب می شود، دزدی آثار هنری نيز سبب می شود ارزش واقعی آثار هنری از بين برود. توجه به اين مطلب هنگامی مهم تر می شود كه بدانيم آثارهنری ديجيتال در دو زمينه VCD و DVD عرضه می شوند.
   به همين دليل، بزرگ ترين تهديد برای آثار هنري، همان آثار دزديده شده هستند كه به وفور در جامعه نشر و پخش می شوند. اجرای قوانين فدرال نقش اساسی درجلوگيری از گسترش اين پديده مذموم دارند و می توانند مرگ تدريجی آن را فراهم و زمينه تولد مجدد آثارهنری را فراهم كنند.

   اخيرا هماهنگی هايی با كنگره آمريكا به عمل آمده تا براساس آن تضمين و اجرای قوانين مــــربوط به كپی رايت آثار هنری ديجيتال ادامه يابد و اعتبار اين زمينه درآمدزا و صادراتی آمريكا در جهان حفظ شود. در زمينه اجرای اين قوانين نيز فعاليت های فراوانی شده است.
   لازم به ذكر است كه سازمان های ايالتی در اين زمينه كمك های فراوانی ارائه كرده اند.
   دولت مركزی نيز اولويت فراوانی برای اجرای صحيح قانون حمايت از آثار هنری و جلوگيری از كپی رايت آنها داشته و آن را در زمره جرم های اساسی قرارداده است.
  حمايت بيش تر و اجرای قوانين مربوط به اينترنت سبب ايجاد تضمين برای اين درآمد سرشار خواهد شد.
  ادارات دادگستری و گمرك نيز به علت اجرای عملياتی به نام “عمليات دزد دريايي” بر عليه گروه هكر Drink-or-Die مورد تقدير قـــرار گرفته اند. اين گروه در شش كشور فعاليت و برخی شركت های معتبر و دانشگاه ها نيز با آنها همكاری می كردند.
   در نتيجه اين عمليات، بيش از يكصد رايانه توقيف شد كه اطلاعات آنها بيش از 50 تريليون بايت بوده است. يكی از اين سيستم های توقيف شده حاوی بيش از 5000 فيلم بود. در ماه فوريه نيز يك گروه محكوم شد و آن ها اعتراف نمودند كه بيش از 15 هــــــزار فيلم، نرم افزار، بازی های ويدئويی و موسيقی را به شكل غيرقانونی پخش كرده اند و خسارت ناشی از اين عمل آنها حداقل 2/5 ميليون دلار بوده است. براساس اخبار واصله، مدتی پيش نيز گروهی به جرم انجام كارهايی از اين قبيل محكوم و جرم آنها سنگين تر بوده است.
   حمايت از اين عمليات وظيفه همه دوست داران هنر است. دزدی به هر شكل ممكن عملی زشت و غيرقابل قبول است. كميته متشكل از ادارات دادگستری و گمرك وظيفه سنگينی در اجرای قوانين دارد. “عمليات دزد دريايي” شروع خوبی برای اين كار بود و اميد است در آينده نيز شاهد برخورد قاطع دولت با اين گروه ها شد.

   سال گذشته وزارت دادگستری اعلاميه ای صادر و سپس مركز رايانه ای را در يكی از ادارات وابسته برای تعقيب و مجازات مجرمان كپی رايت آثار هنری و متخلفان تجــــــاری تاسيس كرد. بزرگ ترين فايده اين كميته ايجاد منابع كافی برای تعقيب متخلفان می باشد و سازمان های اجرايی به تعيين ميزان اين تخلفات و ارجاع آن به دادگاه مشغول شده اند.
   ســـال گذشته كنگره آمريكا، بودجه ای را برای مبارزه و اجرای قوانين مربوط به كپی رايت اختصاص داد. اين بودجـــه زمينه ايجاد واحدها و مراكز رايانه ای كه با فعاليت گروه هايی چون Drink-or-Die مبارزه كرد را به وجود آورد.

   ادامه كار و پشتيبانی اين مراكز رايانه ای سبب اختصاص بودجه برای آنها و در نتيجه ادامه فعاليت آنها خواهد شد.

   مبارزه با دزدی آثار هنری در خارج از آمريكا نيز اهميت فراوانی دارد. مركز فيلم های متحــــرك (MPAA) سرمايه گذاری فراوانی در بيش از 80 كشور جهان انجام داده تا با اين پديده مبارزه كند اما دولت آمريكا هم می تواند در اين مبارزه همه گير سهيم شود.

   اداره كپی رايت آمريكا، اداره تجارت، گمرك، دادگستری و FBI نيز می توانند نقشی تعيين كننده در اين زمينه داشته باشند. اين سازمان های دولتی می توانند زمينــه همكاری سازمان ها و دولت های خارجی را فراهم نمايند. آنها می توانند با گسترش تجارت، فعاليت های ديپلماتيك، آموزش و همكاری با دولت های خارجی در اين زمينه مفيد واقع شوند.
   تمام اين سازمان ها می توانند از بروز هرج و مرج در بازار بين المللی ممانعت كنند. اگر آنها نيز منابع مالی مربوط به اين كار را در اختيار داشته باشند، مبارزه با آن در سطح جهانی گسترش بيش تری پيدا می كند.

   مطالب فوق با اين جملات به پايان می رسد كه: «حقيقيت هميشه غيرقابل انكار است، وحشت و اضطراب ممكن است سبب ناديده گرفتن آن شود، نفرت ممكن است سبب تحريف آن گردد، نادانی ممكن است سبب تمسخر آن شود اما حقيقت پابرجاست.»

در صنعت فيلم سازی نيز يك حقيقت مسلم وجود دارد. «اگر نتوانيد چيزی را كه در اختيار داريد حفظ كنيد در واقع هيچ چيز نداريد.»