امروز بخش مخابرات از اركان اساسی حيات بشری محسوب می شود. زندگی بدون ارتباطات و مخابرات مختل می شود و كاستی های غيرقابل جبرانی ايجاد می گردد. مخابرات، صنعتی است كه ميلياردها دلار سرمايه بشری در آن به كار گرفته شده است و تحولات در بازار آن بر كل بازار جهانی تأثير می گذارد. نسل سوم تلفن همراه (UMTS) از مواردی بود كه به شدت مورد علاقه شركت های فراهم آور مخابراتی قرار گرفت و سيل سرمايه گذاری های عظيم را به خود جلب كرد. براين اساس تصميم گرفتيم كه مصاحبه ای با آقای دكتر توفان عطارديان كارشناس برجسته بازارجهانی مخابرات و رئيس شركت Telixis هلند انجام دهيم كه نظر شما را به آن جلب می كنيم. اين گفت وگو از طريق پست الكترونيكی انجام گرفته است.

س: آقای دكتر عطارديان ضمن تشكر فراوان از اين كه وقت خود را به ما اختصاص داديد، خواهش می كنم خود را به طور مختصر برای خوانندگان ما معرفی فرماييد.

ج: اسم من توفان عطارديان است و متولد سال 1341 می باشم كه از سال 1984 ميلادی در كشور هلند زندگی می كنم. من در رشته مهندسی برق در دانشگاه فناوری دلف تحصيل و مدرك دكترای خود را در گرايش مايكرو الكترونيك از اين دانشگاه اخذ كردم. از سال 1992 ميلادی در شاخه مخابرات مسئوليت های متعددی داشته ام. در ابتدا در شركت KPN هلند كه آن موقع شركت مخابرات دولتی هلند بود و در حال حاضر بزرگ ترين شركت مخابراتی محسوب می شود در بخش راهبردی با هدف پياده كردن فناوری های انتقال نوری در شبكه های دسترسی شروع به كار كردم، متعاقب آن به عنوان مدير اين پروژه منصوب شدم. در سال 1993 به سمت مدير فعاليت های بخش IT در شبكه های داخلی هلند ارتقاء يافتم، ضمناً پروژه های تحقيقاتی در مركز تحقيقات شركت KPN و شركای يونی سوس كه متشكل از شركت های تليا، سوسيس تلكوم وتلفونيكای اسپانيا است به مديريت اينجانب انجام می شد. در سال 1996 متعاقب يك سال فرصت مطالعاتی كه به عنوان مدير داخلی سرويس های اطلاعاتی KLM انجام وظيفه می كردم به شركت مخابراتی تازه كاری به نام EnerTel پيوستم و به عنوان مدير فناوری اطلاعات (IT) مشغول به كار شدم. در آنجا زيرساخت IT را از ابتدا پی نهادم و به مدت 1/5 سال به عنوان مسئول توسعه خدمات و عمليات با شركت EnerTel همكاری كردم. در اين مدت با مديريت اينجانب 6 سرويس مخابراتی عمده، اجرا و به بهره برداری رسيد. درسال 1999 ميلادی شركت Telexis را، كه شركت مشاوره ای به شمار می آيد، تأسيس كردم كه به طور مستمر در پروژه های مختلف و بزرگ مخابراتی شركت داشته است. شركت Telexis نقش عمده ای در اجرای خدمات دسترسی مثل دسترسی MDF كه خدمتی است كه شركت های تازه وارد مخابراتی را قادر می سازد تا بتوانند به طور مستقيم به شبكه دسترسی متصل شوند و بتوانند خدمات باند پهن مبتنی بر فناوری های XDSL را عرضه كنند، داشته است. يكی ديگر از كارهای مهم Telexis، اجرای محيط های توجه به مشتری و صورت حساب سازی (Customer Care Billing) در شركت های بهره برداری مخابراتی بود. شركت Telexis يكی از شركت های در حال رشد با سابقة درخشانی است كه در بازار مخابرات اروپا از شهرت بالايی برخوردار است.

س: آقای دكتر در حال حاضر صنعت مخابرات در اروپا مواجه با بحران بزرگی شده است، ممكن است در اين خصوص توضيح فرماييد؟

ج: در حقيقت اين مسئله در بازار مخابرات اروپا رخ داده است. البته اين مهم است كه توجه بشود اين مسئله مربوط به خود مخابرات نيست، بلكه مربوط به شركت های مخابراتی است. تقاضا برای خدمات مخابراتی روبه افزايش است و اصلاً دنيا بدون مخابرات قابل تصور نيست. در كنار خدمت شبكه عمومی مخابرات (PSTN) ما شاهد رشد بسيار بالای خدمات باند پهن (مثل خدمات دسترسی به اينترنت) و خدمات موبايل می باشيم. به هر حال، اشتياق دنيای سرمايه گذاران در بخش مخابرات شديداً كاهش يافته است و ديگر اعتمادی به برگشت سرمايه در اين بخش وجود ندارد. همين احساس سبب سقوط شديد ارزش سهام شركت های مخابراتی شده است و از سوی ديگر امكان به دست آوردن پول از طريق فروش سهام برای اين شركت ها وجود ندارد. اين در حالی است كه اين شركت ها دچار كاهش شديد نقدينگی هستند و بدهی ناشی از سود سهام آنها نيز بالاست، بنابراين از پس هزينه های عملياتی خود برنمی آيند. برای نمونه، ارزش سهام شركت KPN در اوايل سال 2000، 5/73 يورو بود كه در حال حاضر ارزش آن به 2/2 يورو تنزل يافته است. سهام UPC شديداً كاهش يافته است و از 83 يورو به 35/0 يورو كاهش يافته است. ارقام نشان دهنده اوضاع و احوال كل صنعت و شركت های مخابراتی است كه با اين شرايط سخت دست و پنجه نرم می كنند. البته ساير بخش ها نيز از اين اوضاع بی نصيب نمانده اند. برای مثال توليدكنندگان مخابراتی در وضعيت نااميدكننده ای قرار گرفته اند، چرا كه شركت های بهره بردار به دليل كمبود نقدينگی قادر به توسعه نيستند و خريد تجهيزاتشان نيز متوقف شده است. شركت هايی مثل لوسنت تكنولوژيا، اريكسون، آلكاتل و نوكيا يا ساير توليدكنندگان كه كارشان توليد است به شدت از اين بحران ضربه خوردند و در نتيجه مجبور شدند بخشی از كاركنان خود را ريزش دهند و دست به تجديد سازمان بزنند، ضمن اين كه ارزش سهامشان نيز كاهش يافته است.
از آنجايی كه صنعت مخابرات موتور اصلی توسعه IT در سال های اخير محسوب می شود، IT نيز از اين بابت زيان ديده است. شركت های مخابراتی وام های كلانی از بانك ها و مؤسسه های مالی اخذ كردند بی آنكه فكر كنند كه چگونه می توانند در كوتاه مدت اين مبالغ را برگردانند. در نتيجه در كليه بخش ها شاهد اخراج كاركنان و ركود اقتصاد جهانی هستيم.

س: آقای دكتر، از بيماری و سندروم دو با نشانگان جهانی آن سخن گفتيد، حالا پرسش اين است كه پيش آگهی شما در خصوص توسعه شاخه مخابراتی در آينده چيست؟

ج: عقيده من اين است كه ركورد طولانی در چند سال آتی بر اين بازار حكم فرما خواهد بود. شركت های مخابراتی در حال حاضر به شدت از سرمايه گذاری و توسعه اجتناب می كنند. خريدهای بزرگ نيز به سبب مشكلات مالی شركت های مخابراتی نامحتمل است. سناريوی ممكن اين است كه از طريق ادغام شدن شركت ها شايد كاری بتوان كرد. KPN در اين كار موفق نشد، چراكه نتوانست در خصوص نحوه همكاری و وحدت دو شركت با تلفونيكای اسپانيا و شركت مخابرات بلژيك (Belgian Belgacom) درماه های اخير به توافق رسد.
مدير عامل فعلی KPN استعفاء داده و مدير عامل جديد با طرح نجات شركت قابل اجرا در اوايل سال 2002 پا به عرصه گذاشته است. به نظر راه چاره های جديد، از جای غيرقابل انتظاری بروز كند؛ شايد شركت هايی كه اصلاً از امكانات شركت های اصلی مخابرات استفاده نمی كنند، برای مثال شركت های خدماتی كه به طور فزاينده ای در بخش مخابرات فعال هستند.
همانطور كه در بخش مخابرات اروپا، فرايند آزادسازی انجام شده است، در بخش خدمات نيز اين فرايند به سرعت در حال اجرا است. اين به اين معنی است كه مشتری اختيار خواهد داشت تا در شبكه برق، خود شركت خدماتی خود را انتخاب كند. برای مثال مشتری خواهد توانست يك روز از شركت برق آلمان و روز ديگر به واسطه ارزان تر بودن شركت برق اسپانيا، به راحتی از داخل خانه، شركت فراهم آور را عوض كند. در اين روزها، شركت های خدماتی فرايند استفاده از خطوط برق را برای ارايه خدمات باند عريض مثل دسترسی به اينترنت آغاز كرده اند. بنابراين كاربران می توانند از طريق يك كانكتور هم خدمات مخابراتی وهم برق داشته باشند. هرچند شركت های خدماتی نيز بايد مشكلات زيادی همانند مشكلات ده سال پيش شركت های مخابراتی را از پيش روی بردارند. مشكلاتی چون شبكه های ميان اتصال، خدمات دسترسي، تمايز بين فراهم آوردن خدمات و بهره بردار شبكه، مراقبت از مشتری و صورتحساب سازي. امروزه شركت های خدماتی از زمره شركت های ثروتمند به شمار می آيند، چرا كه تك قطبی هستند و رقيبی ندارند. بسياری از شركت های مشاورهای مخابراتی و توليدكنندگان به دنبال فرصت هايی برای حضور در جهان خدمات هستند.
به عقيده من دنيای ISPها نقش اصلی را در جهان مخابرات به عهده نخواهند داشت، چرا كه آنها بيشتر در حال حاضر در مشكلات شديد مالی ناشی از زايل شدن بوق و كرنای گفته شده به سر می برند.

ـ باب كردن راهبرد و طراحی شبكه پيشرفته جديد و علمي.
مشكلات كيفيت ناشی از توسعه شبكه در همه جا وجود دارد. رشد بالای تجارت ارتباطات سيار، فشار شديدی بر ظرفيت شبكه وارد آورده است. تنوع خدمات و ورود ساير شركت ها به اين بازار، بی شك پيچيدگی قضيه را بيشتر كرده است. بنابراين ديگر طراحی سنتی شبكه جواب نمی دهد و بايد از روش های مدرن استفاده كرد. اين روش شناسی بايد از جديدترين اطلاعات شبكه استفاده كند و به بهره برداران شبكه اين امكان را دهد كه بر نحوه سرمايه گذاری خود مديريت داشته باشد و از سرمايه گذاری اضافی جلوگيری كند. بنابراين انتخاب فناوری ها و فروشندگان به نحوی هدفمند ايجاد می شود و طراحی واقعگرای شبكه و همچنين معرفت و دانستن توانايی های موجود فراهم می آيد.

با سپاس فراوان از شما.