نفوذ به اينترنت به درون اتاق‌های خبر و اثرات آن بر ژورناليسم باعث شد تا به تدريج روزنامه‌نگاران با نوعی استحاله حرفه‌ای مواجه شوند. در عصر اينترنت، فرايند انتقال اطلاعات و اخبار از حالت يكطرفه و عمومی رايج در ژورناليسم كلاسيك و سنتی خارج‌شد، گيرندگان اخبار در سمت تازه‌ای از اين فرايند قرارگرفتند و محيط تعاملی اينترنت اين امكان را فراهم كرد تا در جايگاه هم عرض ژورناليست بتوانند در توليد و انتشار اخبار و اطلاعات مشاركت كنند.

   در اين شرايط ژورناليسم كلاسيك تقريباً نقش محدودی را برعهده گرفت و در فرايند اطلاع‌رسانی موضوع محوری خود را از دست داد. مضاف برآن اينكه امكان دروازه بانی خبر به شكل سنتی نيز از دست آنها خارج شده و به مخاطبان منتقل شد. در نتيجه تمام اين اتفاقات حرفه جديدی از روزنامه‌نگاری موسوم به روزنامه‌نگاری شبكه‌ای پا به عرصه وجود گذاشت.

   با اين وجود، نتايج تحقيقات انجام شده نشان می‌دهند به رغم مزايا و منافع بارز اينترنت از قبيل، اطلاعات بيشتر و منابع خبری قابل كنترل و متعدد، بازهم روزنامه‌نگاران و سردبيران تمايلی به وابستگی مطلق اخبار و گزارش‌های خود به اينترنت نشان نمی‌دهند از طرفی استفاده ژورناليسم از فناوری‌های جديد اتاق‌های خبر را با نوعی آشفتگی روبرو كرده است. يكی از عوامل بی‌رغبتی روزنامه‌نگاران به اين موضوع فشارهای روانی و عصبی است كه از ماهيت اضطراری اينترنت و فقدان زمان كافی انها برای تسطل بر اين فناوری ناشی می‌شود.

   بعد ديگر استفاده از اينترنت و كامپيوتر در اتاق‌های خبر، مديريت پست الكترونيك، گروه‌های خبر و گفت‌وگوی هم‌زمان است. عموماً تأييد اعتبار و صحت اطلاعات موجود در شبكه به دليل نامشخص بودن منابع و همچنين سرعت فوق‌العاده ارتباطات بسيار دشوار است. به همين جهت ژورناليسم كلاسيك از قدرت همسان‌سازی و هماهنگی بسيار پايينی با اين مقوله برخوردار است. و اين موضوع به اعتقاد محققان و كارشناسان كليدی‌ترين وجه تمايز ژورناليسم كلاسيك و نوشتاری با ژورناليسم شبكه‌ای است.

   خبرنگاران شبكه‌ای با بهره‌گيری از تكنولوژی اينترنت به عنوان يك عامل تعيين‌كننده و تفكيك ناپذير در تعريف كاربردی خود از انواع ديگر خبرنگاران قابل تمايز شده‌اند. آنها بايد تصميم بگيرند كه از كدام قالب رسانه‌ای در محيط اينترنت (مولتی‌مديا، متن، صوت) می‌توانند به بهترين شكل ممكن برای توصيف گزارش خود استفاده كنند. در عين حال يافتن پاسخ اين سئوال كه مخاطبان در كدام قالب فرصت بهتری برای ابراز واكنش، ايجاد ارتباط و حتی سفارشی كردن اخبار را دارند. بسيار حياتی است. اين نسل تازه از ژورناليسم، حتی برای يافتن قالب مناسب جهت ايجاد پيوند بين گزارش‌های خود با آرشيو اخبار و منابع اطلاعاتی ديگر نيز با بهره‌گيری از قابليت فوق متن بودن محيط اينترنت تلاش می‌كند شايد به همين دليل‌است كه اكثر روزنامه‌نگاران حرفه‌ای جهان عقيده‌دارند كه ژورناليسم شبكه‌ای ايده‌آل‌ترين و دموكراتيك ترين شيوه ژورناليسم است پوهشگران براين باورند كه اين نوع منحصر به فرد از روزنامه‌نگاران اخبار خود را صرفاً برای اينترنت توليد می‌كنند و به طور قطع در يكی از چهار حيطه متمايز اين عرصه فعاليت دارند.
 

" "

اكثر روزنامه‌نگاران كلاسيكی كه تلاش می‌كنند تا از پيله سنتی ژورناليسم نوشتاری خارج شوند به شكلی غريضی و ناخواسته پا به عرصه سايت‌های عادی خبری می‌گذارند. البته اين نحوه خبر رسانی در كشورهای در حال توسعه و جوامع عقب‌مانده صنعتی هنوز در مراحل اوليه شكل‌گيری و طفوليت قراردارد.

" "

  گروهی از آنها در سايت‌های عادی خبری مشغول به كار هستند كه رايج‌ترين شكل توليد خبر و محتوا در شبكه است. آنها در سايت‌های عادی خبری معمولاً گزيده‌ای از محتوای خبر و امكانات جزيی و كنترل شده از ارتباط‌های محاوره‌ای را در اختيار مخاطبان خود قرار می‌دهند. نمونه‌های بارز اين نوع از ژورناليسم شبكه‌ای را می‌توان در سايت‌های خبری MSN, BBE, CNN و غيره مشاهده‌كرد. اين حيطه حتی روزنامه‌های الكترونيكی را نيز دربر می‌گيرد همچنين مطالب درسي، كتاب‌های راهنما و برنامه‌ريزی آموزشی مدارس روزنامه‌نگاری غالباً بر پايه اين حيطه از ژورناليسم شبكه‌ای استوار است كه مهارت‌های تكنولوژيكی نظير استفاده از انواع خاص نرم‌افزار، فراگيری XML يا HTML و غيره را با مهارت‌های خاص خبرنويسی برای وب تركيب می‌كند سايت‌های عادی خبری از لحاظ ظاهر نيز با داستان‌سرايی و ساير رسانه‌های پخش خبر تفاوت‌های اساسی و عمده‌ای دارند و بيشتر بر ارائه اخبار و گزارش‌های كوتاه، مختصر و مفيد تأكيد دارند.

   اين شيوه از ژورناليسم شبكه‌ای تا حد زيادی به مرزها و محدوده‌های مشخص شده ژورناليسم كلاسيك نزديك بوده و از لحاظ توليد محتوا دارای شباهت‌های زيادی با آن است. از اين رو اكثر روزنامه‌نگاران كلاسيكی كه تلاش می‌كنند تا از پيله سنتی ژورناليسم نوشتاری خارج شوند به شكلی غريضی و ناخواسته پا به عرصه سايت‌های عادی خبری می‌گذارند. البته اين نحوه خبر رسانی در كشورهای در حال توسعه و جوامع عقب‌مانده صنعتی هنوز در مراحل اوليه شكل‌گيری و طفوليت قراردارد. اما جوامع توسعه يافته به طرز ملموسی از آن استفاده می‌كنند. به همين دليل كاهش تيراژ مطبوعات در كشورهای امريكا و برخی مناطق اروپايی به وضوح ديده می‌شود. كه نشان‌دهنده اقبال عمومی مخاطبان و روزنامه‌نگاران به ژورناليسم شبكه‌ای و عصر تازه رسانه‌ها است.

   حيطه ديگر ژورناليسم شبكه‌ای، فعاليت در سايت‌های مرجع و طبقه‌بندی شده‌است اين نوع ژورناليسم در سازمان‌های رسانه‌ای عادی رواج كمتری يافته است و بيشتر با موتورهای جست‌وجوی خاص مانند آلتاويستا (Altavista) و ياهو (yahoo)، مؤسسات و آژانس‌های تحقيقاتی و غيره سازگاری دارد.

   در اين عرصه، روزنامه‌نگاران شبكه‌ای پيوندهايی با سايت‌های خبری موجود در شبكه جهانی وب و پيوندهايی كه گاه توسط گروه‌های سردبيري، طبقه‌بندی و تفسير می‌شوند را ارائه می‌دهند و غالباً حيطه‌هايی را برای گفت‌وگوی همزمان يا تبادل خبر، راهنمايی و پيوند با مردم عادی از طريق ابزارهای نظير سيستم تابلوی اعلانات فراهم می‌كنند.

   يكی از نمونه‌های بارز اين سبك از ژورناليسم، گزينه‌ای است كه در بسياری از موتورهای جست‌وجو وجود دارد و به كاربران امكان اضافه‌كردن يك سايت را می‌دهد البته اين سايت‌ها پس از افزوده‌شدن به ليست موتورهای جست‌وجو مورد موشكافی و بررسی دقيق سردبيران قرار می‌گيرند.

   يكی از نكات برجسته و قابل توجه سايت‌های مرجع كه عمده‌ترين وجه تمايز آنها با سايت‌های عادی خبری است. پيوندمحتوای آنها با محتوای ساير سايت‌های خبری و غيره است.

   وجود اين امكان در پديده نورسيده weblog يا Blog نيز باعث شده تا وبلاگ‌نويسان كه در ابتدا بيشتر به نوشتن يادداشت‌های شخصی با محتوای پايين خبری می‌پرداختند در زمره خبرنگاران شبكه‌ای قرار بگيرند و وبلاگ آنها نيز در طبقه سايت‌های مرجع قابل ارزيابی باشد.

   اين نوع ژورناليسم شبكه‌ای كه برخی از صاحبنظران ارتباطات آن را به عنوان «ژورناليسم شبكه‌ای جديد» می‌شناسند، شامل دفترچه يادداشت شخصی است كه نويسندگان آنها به‌ندرت روزنامه‌نگاران هستند و بيشتر داستان‌هايی در مورد تجربيات شخصی خود می‌نويسند. نقش عمده آنها ارائه اظهار نظر در خصوص مواردی است كه اكثر وبگردها در محيط شبكه با آنها مواجه می‌شوند اما در عين‌حال برخی از روزنامه‌نگاران حرفه‌ای نيز با رويكرد به اين نوع ژورناليسم فردی شكل‌تازه‌ای به نقش‌پذيری و اثرگذاری وبلاگ‌ها بخشيده‌اند و آنها را از لحاظ محتوا غنی كرده‌اند.

بازگشت